Hội đồng hương Vĩnh Phú tại CHLB Đức

Phú Thọ: Cơm nắm lá cọ là người Phù Ninh

Đăng lúc: Thứ tư - 23/11/2011 20:49 - Người đăng bài viết: Nguyễn Ngọc Minh
Phú Thọ: Cơm nắm lá cọ là người Phù Ninh

Phú Thọ: Cơm nắm lá cọ là người Phù Ninh

Cơm nắm lá cọ là người Phù Ninh

 
Dù ai đi ngược về xuôi Cơm nắm lá cọ là người Phù Ninh
Cơm nắm lá cọ là người Phù Ninh








Không hiểu sao tôi chưa bao giờ giận dỗi đám bạn học ngày xửa, ngày xưa mỗi lần chúng trêu tôi là dân “cơm nắm lá cọ”. Sau này lớn lên, đi đây đi đó, tôi mới hiểu đã có hẳn một câu ca dao về quê hương mình là:
Dù ai đi ngược về xuôi
Cơm nắm lá cọ là người Phù Ninh

Ai nhắc đến câu ca đó, tôi cảm thấy hãnh diện về “thương hiệu” của quê cha, đất mẹ, cũng như anh bạn tôi hồi cùng quân ngũ vẫn tự hào mình là “dân cá gỗ”!?

Anh bảo: “Cá gỗ” chính là hiện thân nghị lực không mệt mỏi của người dân miền Trung để vươn lên chiến thắng nghèo đói bằng sự hiếu học của họ. Còn tôi, nắm cơm lá cọ cũng chính là hồn vía miền quê đồi trơ cằn sỏi đá mà cây cọ là hình tượng một thời của đời sống dân dã.

Nhà thơ Tố Hữu đã có những câu thơ rất gợi về cảnh quê đồi:

Rừng cọ, đồi chè, đồng xanh ngào ngạt

Nắng chói sông Lô hò ô tiếng hát

Chuyến phà dào dạt bến nước bình ca

Đó chính là phong cảnh miền quê Phú Thọ, mà miền quê đó chính là đoạn sông Lô cuối huyện Đoan Hùng, thuộc xã Trạm Thản, Phù Ninh. Trạm Thản xưa vẫn được phong là “thủ đô lá cọ”.

Nói cây cọ là đặc sản của Phù Ninh quả không sai, với diện tích cọ đứng đầu tỉnh, đời sống kinh tế của người dân suốt nhiều thập kỷ gắn bó với sản phẩm cọ, ngoài lá cọ là vật liệu quan trọng để lợp nhà, còn có áo tời lá cọ, nón lá cọ, mành cọ, nhất là nón cọ. Những xã có nhiều cây cọ như Phú Mỹ, Trạm Thản, Gia Thanh, Phú Nham, Trị Quận, đi đến đâu người ta cũng gọi là “dân cơm nắm lá cọ”.

Nắm cơm bằng lá cọ, đích thị là người Phù Ninh. Để có nắm cơm lá cọ, không phải lá cọ nào cũng dùng để nắm được, phải tìm những lá cọ non của những cây cọ mới mọc thấp ngang thắt lưng. Tàu lá cọ nhỏ bằng miệng nón, còn phớt xanh hoặc chưa xòe hết, đem cắt bớt tua lá xung quanh, lau rửa sạch, để cho ráo nước. Cơm nấu chín, xới ra, dùng khăn mặt ướt hoặc tay nhúng nước lạnh nắm tròn lại, lăn cho kỹ, cho nhuyễn, tùy khẩu phần ăn cho một hay nhiều người mà chia thành nắm to, nắm nho, sau đó cho vào tàu cọ, túm lại buộc một đầu, lăn qua lần nữa cho chặt.

Thế là có một “móm cơm lá cọ” để cả ngày, thậm chí để sang ngày hôm sau vẫn không bị thiu. Đi làm đồng xa, đi buôn bán hay đi học phải ở lại lớp để lao động chiều như thời chúng tôi, ai cũng có nắm cơm lá cọ. Đến bữa, mở móm cơm ra, nắm cơm trắng mịn hình trái bưởi có những đường sọc đều đặn của gân lá cọ trông đẹp mắt. Dùng dao cắt ra từng miếng cơm trắng mịn, bùi ngọt, thơm mùi gạo quê lẫn mùi lá cọ, chấm với muối vừng, muối sả hay sườn lợn rang muối. Hiện nay, loại cơm nắm này đã xuất hiện ở những nhà hàng đặc sản hay khu du lịch sinh thái, được cả khách ta lẫn khách nước ngoài ưa thích, nhưng chắc chắn những nắm cơm đó không có mùi thơm ngái của lá cọ non như cơm nắm quê tôi.

Những thói quen thời xa xưa chưa dễ quên trong lớp tuổi trung niên. Cơm nắm lá cọ Phù Ninh giờ không còn nhiều, có chăng ở một số thôn xóm vùng sâu khi người dân có việc lên núi, vào rừng mới đem theo. Nền kinh tế phát triển cũng đã đẩy cây cọ về vị trí nguyên sinh là che phủ đất đồi rừng. Diện tích trồng cọ đang bị thu hẹp dần. Ngay tại “thủ đô lá cọ” Trạm Thản, khi còn bao cấp HTX nông nghiệp giàu lên nhờ lá cọ với hàng ngàn mẫu cây cọ che kín một vùng, nay cũng chỉ còn lác đác vài héc ta rải rác. Những dự án trang trại, chăn nuôi rất cần diện tích rộng và người ta chặt bỏ cây cọ không thương tiếc.

Cũng chẳng còn mấy ai lợp nhà lá cọ, đến chuồng trại chăn nuôi cũng “ngói hóa” cả rồi. Chợ phiên thôn quê, cây cọ còn hiện diện qua mấy chiếc chổi lá và nón. Người dân quê tôi đời sống đã khá giả, ra đến ngõ là ngồi xe máy, chỉ cần trong túi có vài ngàn đồng, đi đâu lỡ bữa là vào quán cơm bình dân, chẳng ai nghĩ đến “móm cơm” mang theo. Và có lẽ mãi về sau, hương vị cơm nắm lá cọ chỉ tồn tại trong câu ca dao, trong những truyện kể và tâm tưởng một thời của người quê đồi Phù Ninh.
Nguồn: http://donghuongphutho.com/diendan/showthread.php?t=1671

Nguồn tin: Đồng hương Phú Thọ
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 5 trong 1 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin cũ hơn